Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mersin İl Koordinasyon Kurulu, "Mersin Körfezi Mikroplastik Kirliliği Durum Raporu"nu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, Doğu Akdeniz'in son yıllarda sanayi, tarım, liman faaliyetleri ve nüfus artışının etkisiyle yoğun bir çevresel baskı altında olduğu vurgulandı.
Uzmanlara göre mikroplastikler artık yalnızca deniz suyunda değil; deniz tabanındaki sedimentlerde, balıklarda, midyelerde ve diğer deniz canlılarında da tespit ediliyor. Bu durumun yalnızca çevreyi değil, insan sağlığını da doğrudan ilgilendiren önemli bir risk oluşturduğu ifade edildi.
"Mikroplastikler Seyhan ve Ceyhan üzerinden Körfez'e taşınıyor"
Raporda, özellikle Adana'da yoğunlaşan plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan mikroplastiklerin endüstriyel atık sular ve drenaj kanalları aracılığıyla Seyhan ve Ceyhan nehirlerine, buradan da Mersin Körfezi'ne ulaştığına ilişkin bilimsel bulgular bulunduğu belirtildi.
Mersin Körfezi'nin hidrodinamik yapısı nedeniyle denize ulaşan atıkların uzun süre körfez içerisinde kaldığına dikkat çekilen raporda, bu durumun mikroplastik kirliliğinin etkisini artırdığı kaydedildi.
"Türkiye Avrupa'nın plastik atık merkezi haline geldi"
Raporda dikkat çeken bir diğer başlık ise plastik atık ithalatı oldu. Türkiye'nin son yıllarda Avrupa'dan en fazla plastik atık ithal eden ülke konumunda olduğu belirtilirken, 2025 yılında Avrupa Birliği'nden Türkiye'ye yapılan plastik atık ihracatının 500 bin tonun üzerine çıktığı ifade edildi.
İthal edilen plastiklerin önemli bölümünün Mersin Limanı üzerinden Adana'daki geri dönüşüm tesislerine ulaştığına işaret edilen değerlendirmede, bu yoğunluğun ekonomik katkı sağlarken çevre ve halk sağlığı açısından ciddi riskleri de beraberinde getirdiği vurgulandı.
Mikroplastikler insan vücudunda da tespit edildi
Raporda, uluslararası bilimsel çalışmalara da yer verildi. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) değerlendirmelerine atıfta bulunularak mikroplastiklerin insanlarda kan, akciğer dokusu, plasenta, anne sütü ve dışkıda tespit edildiği belirtildi.
Bununla birlikte, mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerine ilişkin bilimsel çalışmaların henüz kesin sonuçlar ortaya koymadığı, bu nedenle kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulduğu ifade edildi.
TMMOB'den 7 maddelik acil eylem çağrısı
Raporda, Mersin Körfezi'ndeki kirliliğin önlenebilmesi için kapsamlı bir yol haritası da sunuldu. TMMOB, sanayi ve kentsel deşarj standartlarının sıkılaştırılması, mikroplastik analizlerinin atık su denetimlerine eklenmesi, ileri filtrasyon sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi, havza koruma planlarının güncellenmesi, çevrimiçi su kalite izleme sistemlerinin kurulması ve tarımsal kirliliğin daha etkin denetlenmesi çağrısında bulundu.
Ayrıca plastik atık ithalatına sınırlama getirilmesi, hatta tamamen yasaklanmasının değerlendirilmesi gerektiği belirtilirken, bunun hem çevreyi koruyacağı hem de Türkiye'de yürütülen Sıfır Atık hedeflerine katkı sağlayacağı ifade edildi.
"Mersin Körfezi için zaman daralıyor"
TMMOB Mersin İl Koordinasyon Kurulu, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinden taşınan kirletici yükün azaltılmaması, geri dönüşüm tesisleri ile arıtma altyapısının güçlendirilmemesi halinde Mersin Körfezi'ndeki mikroplastik sorununun büyümeye devam edeceği uyarısında bulundu. Raporda, kamu kurumlarının koordineli hareket etmesi ve bilimsel temelli sürekli izleme programlarının bir an önce hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.