Adana'nın Kozan ilçesinde 9 Kasım 2026 Pazartesi günü saat 15.28'de meydana gelen 4,6 büyüklüğündeki deprem, Mersin'de de hissedildi. Sarsıntının merkez üssünün Mersin dışında olmasına rağmen kentte belirgin biçimde hissedilmesi, deprem dalgalarının yayılımı ve yerel zemin koşullarını gündeme getirdi.
Mersin Portal'ın AFAD verileri, Mersin Üniversitesi akademisyenlerinin bilimsel açıklamaları ve uluslararası sismoloji kaynakları üzerinden yaptığı inceleme, depremin Mersin'de hissedilmesini açıklayabilecek birden fazla fiziksel mekanizma bulunduğunu ortaya koydu.
Sarsıntının bir kentte ne kadar güçlü hissedileceği yalnızca depremin büyüklüğüne bağlı değil. Deprem odağının derinliği, sismik dalgaların izlediği yol, yerel zemin özellikleri ve binaların titreşim davranışı da belirleyici olabiliyor.
**DEPREMİN DERİNLİĞİ VE SARSINTININ YAYILIMI**
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Kozan depreminin büyüklüğünü 4,6, odak derinliğini ise 15,35 kilometre olarak açıkladı.
Yerin 70 kilometreden daha az derinliğinde meydana gelen depremler sığ odaklı sınıfında değerlendiriliyor. Kozan depremi de bu sınıfta yer alıyor.
Sığ odaklı depremlerde sismik enerji yüzeye görece yakın bir noktadan çevreye yayılıyor. Bununla birlikte depremin Mersin'de ne ölçüde hissedildiğini yalnızca odak derinliğiyle açıklamak mümkün değil.
Sarsıntı sırasında oluşan sismik dalgalar, yer kabuğundaki farklı kayaç tabakalarından geçerek uzak mesafelere ulaşabiliyor. Bu dalgaların bir bölümünün frekans özellikleri, uzaklık arttıkça farklılaşabiliyor.
**MERSİN'İN ZEMİN YAPISI SARSINTIYI ARTIRMIŞ OLABİLİR Mİ?**
Depremin Mersin'de güçlü algılanmasını açıklayabilecek en önemli mekanizmalardan biri yerel zemin büyütmesi.
Sismoloji ve geoteknik mühendisliği çalışmalarına göre gevşek, yumuşak ve kalın tortul tabakalardan oluşan zeminlerde deprem dalgalarının belirli frekansları, sağlam kaya zeminlere kıyasla daha büyük genliklere ulaşabiliyor.
Bu durum, aynı deprem sırasında birbirine yakın iki yerleşim noktasında farklı düzeylerde sarsıntı hissedilmesine yol açabiliyor.
Mersin Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Selim İnan, daha önce yaptığı değerlendirmelerde Mersin'in kıyı kesimindeki gevşek alüvyon zeminlere ve yüksek katlı yapılaşmaya dikkat çekmişti.
Ancak Mersin'in tamamının zayıf zeminden oluştuğu söylenemez. Kentte sağlam kaya birimlerinin bulunduğu alanlar da mevcut.
Kozan depreminde Mersin'deki hangi zeminlerin ne ölçüde büyütme etkisi oluşturduğunu belirlemek için deprem kayıtlarının ve yerel zemin verilerinin birlikte incelenmesi gerekiyor.
**YÜKSEK KATLI BİNALARDA DEPREM NEDEN DAHA BELİRGİN HİSSEDİLEBİLİYOR?**
Deprem sırasında özellikle yüksek katlı binalarda bulunan kişilerin sarsıntıyı daha belirgin algılaması, yapıların doğal titreşim özellikleriyle ilişkili olabiliyor.
Her binanın yüksekliği, taşıyıcı sistemi ve rijitliğine bağlı bir doğal titreşim periyodu bulunuyor.
Deprem dalgalarının baskın titreşim özellikleri ile binanın doğal titreşim özellikleri birbirine yaklaştığında rezonans etkisi ortaya çıkabiliyor. Böyle durumlarda yapıdaki salınımlar artabiliyor.
Ayrıca yüksek katlı binaların üst katlarında oluşan yatay yer değiştirmeler, alt katlardakinden daha büyük olabiliyor.
Bu nedenle aynı deprem, farklı yüksekliklerdeki binalarda ve aynı binanın farklı katlarında farklı biçimde hissedilebiliyor.
Ancak sarsıntının üst katlarda daha belirgin hissedilmesi, tek başına binanın dayanıksız veya güvensiz olduğunu göstermiyor.
**MERSİN ÜNİVERSİTESİNDEN DAHA ÖNCE DİKKAT ÇEKEN BİLİMSEL TESPİTLER**
Mersin Üniversitesi tarafından 2023 yılında düzenlenen, Kahramanmaraş ve Hatay depremlerinin Mersin'deki yapılara etkilerinin ele alındığı panelde de yerel zemin koşulları ve yapıların deprem davranışı değerlendirilmişti.
Panelde konuşan Prof. Dr. Özgür Lütfi Ertuğrul, Mersin'de bazı bölgelerin zemin özellikleri nedeniyle depremlerin daha belirgin hissedilebildiğini açıklamıştı.
Ertuğrul, yüksek katlı binaların deprem sırasında salınım yapmasının beklenen bir mühendislik davranışı olduğunu ve bunun tek başına yapısal risk anlamına gelmediğini belirtmişti.
Ayrıca Erdemli, Mezitli ve Akdeniz ilçelerindeki bazı noktalarda zemin sıvılaşması potansiyeli bulunduğunu, ancak her parselin ve yapının ayrı değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştı.
Bu tespitler 9 Kasım 2026 Kozan depremine ilişkin özel bir açıklama değil, Mersin'in genel zemin ve yapı özelliklerine ilişkin daha önce yayımlanmış bilimsel değerlendirmeler niteliğinde.
**DEPREM DALGALARI UZAK MESAFELERDE NEDEN HİSSEDİLEBİLİYOR?**
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) tarafından yayımlanan bilimsel açıklamalara göre deprem dalgaları yer kabuğunda ilerlerken enerji kaybediyor. Ancak farklı frekanslardaki dalgaların enerjisi aynı hızda azalmıyor.
Yüksek frekanslı titreşimler genellikle mesafeyle daha hızlı zayıflarken düşük frekanslı dalgalar daha uzak mesafelere ulaşabiliyor.
Düşük frekanslı hareketler, bazı yüksek katlı yapıların titreşim özellikleriyle etkileşerek uzak bir depremin bina içerisinde hissedilmesini belirginleştirebiliyor.
Bu mekanizma, merkez üssünden uzakta bulunan kişilerin neden sarsıntı hissettiğini açıklayabilen temel bilimsel etkenler arasında yer alıyor.
Kozan depremi için söz konusu etkinin büyüklüğü ise Mersin'deki sismik ölçüm kayıtları incelenmeden kesin olarak belirlenemiyor.
**PEKİ MERSİN'DE DEPREMİN GÜÇLÜ HİSSEDİLMESİ NE ANLAMA GELİYOR?**
Bir depremin güçlü hissedilmesiyle yapılar üzerinde oluşturduğu mühendislik etkisi aynı kavramlar değil.
Depremin büyüklüğü, kaynağında açığa çıkan sismik enerjiyle ilişkiliyken herhangi bir yerleşim noktasındaki sarsıntı şiddeti, o noktada oluşan hareket ve gözlenen etkilerle bağlantılı.
Bu nedenle 4,6 büyüklüğündeki Kozan depreminin Mersin'de hissedilmiş olması, kentte aynı büyüklükte bir deprem meydana geldiği veya bütün binaların aynı düzeyde etkilendiği anlamına gelmiyor.
Mersin'deki gerçek sarsıntı düzeyinin ortaya konulabilmesi için yer ivmesi ölçümleri, deprem kayıtları, zemin koşulları ve varsa saha gözlemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
**BİLİMSEL İNCELEMENİN ORTAYA KOYDUĞU SONUÇ**
Mevcut bilimsel bilgiler ışığında Kozan depreminin Mersin'de belirgin hissedilmesinde sismik dalgaların uzak mesafelere yayılması, belirli noktalardaki yerel zemin koşulları ve binaların doğal salınım özellikleri etkili olmuş olabilir.
Ancak bu etkenlerden hangisinin 9 Kasım depreminde ne ölçüde belirleyici olduğunu söylemek için Mersin'deki ölçüm istasyonlarından elde edilen olay özelindeki verilerin incelenmesi gerekiyor.
Bu yönüyle Kozan depremi, Mersin'deki yapıların ve zeminlerin deprem etkileri karşısında ayrı ayrı değerlendirilmesinin önemini yeniden gündeme getirdi.
