Mersin’in yaz aylarında giderek daha fazla hissedilen sıcaklık ve kentsel ısı adası etkisine karşı Yenişehir’de yeni bir ağaçlandırma modeli uygulanmaya başladı.
Yenişehir Belediyesi, Menteş Mahallesi’nde mikroiklim analizleriyle desteklenen doğa temelli ağaçlandırma projesini hayata geçirdi.
Belediyenin yaptığı simülasyonlara göre uygun ağaçlandırma ve gölgeleme sonucunda bölgede hava sıcaklığının 2-3 derece azalması, bazı sert zeminlerde ise yüzey sıcaklığının 20 dereceye kadar düşmesi mümkün olabilecek.
Menteş’te mikroiklim analizi yapıldı
Çalışma; Menteş Mahallesi’nde 2773. Sokak, 13. Cadde ve 2754. Sokak arasında kalan bölgede yürütülüyor.
Park ve rekreasyon alanlarıyla çevredeki yapı adaları birlikte değerlendirilirken; hava akımı, gölge oluşumu, yüzey sıcaklığı ve insanın hissettiği termal yük analiz edildi.
Yenişehir Belediyesi’nin daha önce kamuoyuna açıkladığı Dijital İkiz ve Mikro İklim Modeli’nde de yapılaşma, ağaç yoğunluğu ve yüzey özelliklerinin sıcaklık üzerindeki etkileri simüle ediliyor. Belediye, yeşil alan yoğunluğunun artırılmasıyla sıcaklık üzerinde ölçülebilir düşüşler sağlanabildiğini daha önce de açıklamıştı.
Hava sıcaklığı 34-35 derece bandına çekilebilir
Yapılan analizlerde özellikle güney ve doğu aksında mevcut hava sıcaklıklarının 36-38 derece seviyelerine çıkabildiği belirlendi.
Önerilen ağaç dokusunun gölgeleme ve buharlaşma-terleme etkisiyle bu sıcaklıkların 34-35 derece seviyelerine çekilebileceği hesaplandı.
Böylece yaklaşık 2-3 derecelik hava sıcaklığı düşüşü hedefleniyor.
Sert zeminlerde 20 dereceye varan fark
Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri yüzey sıcaklıklarında ortaya çıktı.
Proje alanındaki açık sert zeminler ve ulaşım akslarında sıcaklıkların 48-52 dereceye kadar çıkabildiği analiz edildi.
Ağaçlandırmanın ardından gölgelenmenin artmasıyla bazı noktalarda yüzey sıcaklıklarının 28-32 derece ile 32-36 derece aralığına kadar düşebileceği hesaplandı.
Bu da bazı yüzeylerde mevcut duruma göre 20 dereceye yaklaşan sıcaklık farkı anlamına geliyor.
İnsanların hissettiği sıcaklık da ölçüldü
Projede yalnızca hava sıcaklığı değil, insan vücudunun maruz kaldığı ısı yükü de incelendi.
Ortalama Radyant Sıcaklık olarak bilinen MRT değerinin, gölgesiz bölgelerde 70-74 derece seviyelerine kadar çıktığı, ağaçlandırma sonrasında ise bazı bölgelerde 38-42 derece bandına gerileyebileceği simüle edildi.
Benzer şekilde Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (PET) değerlerinde de önemli değişim öngörüldü.
Mevcut durumda açık kamusal alanların önemli bölümünde PET değerlerinin 53-59 derece seviyesinde olduğu ve bunun “aşırı ısıl stres” anlamına geldiği belirtildi.
Ağaçlandırma senaryosunda bu değerlerin 41-44 derece seviyelerine düşebileceği, böylece termal konforda 15 derecenin üzerinde iyileşme sağlanabileceği öngörüldü.
20 yıllık çevresel etkisi de hesaplandı
Projenin yalnızca sıcaklık üzerindeki etkisi değil, uzun vadeli ekolojik katkısı da modellendi.
Bu kapsamda ABD Orman Servisi tarafından geliştirilen i-Tree yazılımı kullanılarak karbon tutma, yağmur suyu yönetimi ve hava kirliliğini azaltma kapasitesi değerlendirildi.
Çalışmada farklı özelliklere sahip 7 bitki türü incelendi.
Jakaranda ve İsrail Kauçuğu geniş taç yapıları nedeniyle gölgeleme için; Keçiboynuzu ve Defne karbon tutma ve rüzgâr dengesine katkıları için; Oya ve Orkide ağaçları ise yaya ölçeğinde çeşitlilik amacıyla tasarıma dahil edildi.
3 olimpik havuzluk yağmur suyu hesabı
20 yıllık projeksiyonda ağaçlandırmanın yağmur suyu yönetimine de katkı sağlaması bekleniyor.
Belediyenin analizine göre bitki dokusu, şiddetli yağışlarda yaklaşık 3 olimpik yüzme havuzunu doldurabilecek hacimde yağmur suyunun doğrudan yüzey akışına geçmesini engelleyerek toprağa kazandırılmasına katkı sağlayabilecek.
Ayrıca bitkilerin karbon tutma ve hava kirliliğini azaltma kapasitesi de modellemeye dahil edildi.
Bu rakamlar mevcut ölçüm değil, 20 yıllık projeksiyon ve simülasyon sonuçları olarak değerlendiriliyor.
“Doğru ağaç, doğru konum”
Yenişehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Öykü Zor Çamlı, ağaçlandırmayı yalnızca yeşil alan miktarını artırmak olarak görmediklerini söyledi.
Çamlı, bitki seçiminde Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşulları, su stresi toleransı, gölgeleme kapasitesi ve mikroiklim etkisinin dikkate alındığını belirtti.
Amaçlarının Menteş’te başlatılan modeli Yenişehir geneline yaymak olduğunu ifade eden Çamlı, yaklaşımı “doğru ağacı doğru konumla buluşturmak” şeklinde özetledi.
Model Yenişehir geneline yayılacak
Menteş’te başlayan çalışmanın sonuçlarının ilerleyen dönemde Yenişehir’in diğer bölgelerindeki yeşil alan planlamalarında da kullanılması hedefleniyor.
Yenişehir Belediyesi’nin daha önceki çalışmalarında mikroiklim analizleri, yeşil çatı, geçirgen yüzey ve ağaç gölgesi gibi uygulamaların kent sıcaklığı üzerindeki etkilerinin değerlendirildiği görülüyor. Belediyenin 2025 Faaliyet Raporu’nda da farklı projelerde yeşil altyapının hissedilen sıcaklık üzerindeki etkilerinin simüle edildiği yer alıyor.
Menteş projesinde öngörülen düşüşlerin sahada ne ölçüde gerçekleşeceği ise ağaçların gelişimi ve uygulama sonrası yapılacak ölçümlerle netleşecek.