Türkiye’de barınma krizi artık “hissedilen” bir sorun olmaktan çıktı; rakamlarla, cezalarla ve resmi haritalarla konuşuyor. CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, konut ilanlarında manipülasyon, spekülasyon ve fahiş kira artışlarına ilişkin verdiği soru önergesine Ticaret Bakanlığı’ndan gelen yanıtı eleştirerek, “Bir yandan ‘sorun yok’ deniyor, diğer yandan aynı cevapta ceza kesildiği yazıyor. Bu, krizi inkâr değil; krizi doğrulama” ifadelerini kullandı.
Bakanlığın yazılı yanıtında “satılık konut ilanlarının geri çekildiğine dair tespit bulunmadığı” savunulurken; fiyat manipülasyonu yaptığı belirlenen 1.423 kişi ve kuruluşa toplam 173 milyon 300 bin TL idari para cezası uygulandığı bilgisi de yer aldı. Kış, bu çelişkiye dikkat çekerek, “Sorun yoksa cezalar neden?” diye sordu.
TCMB haritası: Ortalama kira 100 m²’de 22 bin TL bandında
Kış, çıkışını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yayımladığı “Değerlemesi Yapılan Konutların Birim Kiraları” verileriyle destekledi. Verilere göre Türkiye genelinde ortalama kira metrekare başına 224,75 TL. Bu da 100 metrekarelik bir konutta 22.475 TL’lik ortalama kiraya işaret ediyor.
“Asgari ücret 28 bin TL civarında; ülke ortalaması kira 22 bin TL ise geriye kalanla hangi temel ihtiyaç karşılanacak?” diyen Kış, “Bu tablo tek başına yaşamayı fiilen imkânsızlaştırıyor. Barınma temel hak olmaktan çıkıp lükse dönüşüyor” görüşünü dile getirdi.
İstanbul’da kira asgari ücreti geçti
TCMB verilerine göre 100 m² konutta ortalama kira İstanbul’da 36.786 TL ile zirvede. İstanbul’u Muğla (32.528 TL) ve İzmir (25.218 TL) izliyor. En düşük ortalama kiranın ise Mardin’de 9.400 TL olduğu, 10 bin TL’nin altında kalan tek ilin de yine Mardin olduğu aktarılıyor. Kış, “İstanbul’da kira asgari ücreti aştıysa bu artık piyasa meselesi değil, sosyal adalet krizi” değerlendirmesini yaptı.
Mersin’de dikkat çeken artış iddiası: %2295
Kış, Mersin’e dair verilerin de alarm verdiğini belirterek, şehirde 100 m² konutun ortalama kirasının 17.489 TL seviyesinde olduğunu ifade etti. En çarpıcı başlığın ise artış oranı olduğunu söyleyen Kış, 2018 ilk çeyrek – 2025 son çeyrek döneminde Mersin’de kira artışının %2295,8’e ulaştığını dile getirdi. “Gelir artışıyla açıklanamayacak bu tablo, denetimsizlik ve spekülasyonun sonucudur” dedi.
“Denetim dilekçe beklemek değil, re’sen müdahaledir”
Bakanlığın “başvuru yapılmadı” yaklaşımını da eleştiren Kış, barınma gibi temel bir alanda denetimin şikâyetle sınırlanamayacağını savunarak, “Devletin görevi yurttaştan dilekçe beklemek değil; re’sen müdahaledir” ifadelerini kullandı.
Açıklamasının sonunda Kış, “Konut yatırım oyuncağı değil, barınma hakkıdır” diyerek; şeffaf, caydırıcı ve kamucu denetim çağrısı yaptı.
