Türkiye’nin en önemli tropikal meyve üretim merkezleri olan Anamur ve Bozyazı’da muz üreticileri, ithal muz baskısı ve fahiş üretim maliyetleri karşısında zor günler geçiriyor.
Geçmiş yıllarda Türkiye’nin muz ihtiyacının neredeyse tamamını karşılayacak seviyeye ulaşan yerli üretim, gümrük vergilerindeki düşüş ve artan girdiler nedeniyle durma noktasına geldi.
Mersin'in önemli muz üretim merkezlerinden Anamur'da, üretici fiyatlarındaki düşüşe tepki gösteren bir çiftçi, serasında yetiştirdiği muzları bıçakla kesti.
Muzun kilogram fiyatının serada 7,5 TL'ye kadar gerilediğini öne süren üretici, artan maliyetler karşısında emeğinin karşılığını alamadığını belirterek yaşadığı ekonomik sıkıntıyı cep telefonu kamerasıyla kaydetti.
Anamur'da Muz Üreticisinin Fiyat Tepkisi Kameraya Yansıdı
Mersin'in Anamur ilçesinde muz üretimi yapan bir çiftçi, serasında yetiştirdiği ürünlerin satış fiyatına tepki gösterdi.
Gübre, ilaç, işçilik ve diğer tarımsal girdilerin maliyetlerinin arttığını belirten üretici, buna karşılık muz fiyatlarının gerilemesinin üretimi sürdürmeyi zorlaştırdığını ifade etti.
Yaşadığı durumu göstermek isteyen çiftçi, serasındaki muzları bıçakla keserek fiyatlara yönelik tepkisini dile getirdi.
Üreticinin o anları kaydettiği görüntülerde söylediği sözler dikkat çekti.
“Muz 7,5 Liraya Kadar Düştü, Sera Bitti!”
Muzun seradaki kilogram fiyatının 7,5 TL'ye kadar gerilediğini belirten Anamurlu üretici, ürünün marketlerdeki satış fiyatıyla çiftçinin eline geçen tutar arasındaki farka dikkat çekti.
Üretici, tepkisini şu sözlerle dile getirdi:
“Muz 7,5 liraya kadar düştü serada ama markette ne kadar olduğunu soran yok. Sera bitti. Ben ne edeyim? Al al ye, al al!”
Artan Maliyetler Üreticiyi Zorluyor
Muz yetiştiriciliğinde gübre, zirai ilaç, işçilik ve diğer üretim giderlerinin önemli maliyet kalemleri olduğunu belirten üretici, ürün fiyatlarındaki düşüş nedeniyle ekonomik açıdan zorlandığını ifade etti.
Serasında yetiştirdiği muzları keserek tepkisini gösteren çiftçi, mevcut fiyatlarla üretimden beklediği geliri elde edemediğini dile getirdi.
Üretici ile Market Fiyatları Arasındaki Fark Gündemde
Anamurlu çiftçinin açıklamasında dikkat çektiği konulardan biri de muzun üreticiden çıkış fiyatıyla marketlerdeki satış fiyatı arasındaki fark oldu.
Serada kilogram fiyatının 7,5 TL'ye kadar düştüğünü söyleyen üretici, tüketici fiyatlarının da sorgulanması gerektiğini belirtti.
Üretici Birlikleri tarafından yapılan ortak açıklamada, yerli muzun üretim maliyetinin kilogram başına 42 TL seviyesine ulaştığı, ancak piyasaya kontrolsüz şekilde giren ithal muz nedeniyle seradan çıkış fiyatlarının maliyetin çok altına düştüğü vurgulandı. Üreticiler, maliyetleri çok daha düşük olan Güney Amerika ülkelerinden gelen ithal muzla rekabet edemediklerini belirterek acil önlem alınmasını talep ediyor.
Gümrük Koruması Yetersiz Kaldı
Muz üreticilerini isyan noktasına getiren en büyük etkenlerin başında, ithal muza uygulanan gümrük vergisi sistemindeki değişiklikler yer alıyor. Geçmişte yerli üreticiyi koruyan yüzde 145,8 oranındaki yüksek gümrük vergisinin yerini ton başına spesifik vergilere bırakması, ithal muzun iç piyasada haksız bir fiyat avantajı elde etmesine yol açtı. Ekvador gibi ülkelerden haftalarca süren gemi yolculuklarıyla getirilen ithal ürünler, piyasada yerli muza olan talebi baltalıyor.
Tarlada 50 TL, Rafta 100 TL
Üreticilerin tepki gösterdiği bir diğer konu ise zincir marketlerin fiyat politikası oldu. Seradan çıkış fiyatı yerinde sayan yerli muz, büyük market zincirlerinin rafında iki katı fiyatla tüketicilere sunuluyor. Tüketicinin pahalıya tükettiği, üreticinin ise zararına sattığı bu sistemde aracıların kazandığını belirten sektör temsilcileri, zincir marketlerde yerli ürünlere en az yüzde 50 kota zorunluluğu getirilmesi çağrısında bulundu.
Seralar Sökülüyor, Üretim Düşüyor
TÜİK verilerine göre, geçmişte 1 milton ton sınırına dayanan yerli muz üretimi, yaşanan kriz nedeniyle 864 bin ton seviyelerine kadar geriledi. Ekonomik yükü kaldıramayan birçok çiftçinin muz seralarını sökmeye başladığı bildirildi. Üreticiler, "Gübre, ilaç, elektrik ve işçilik maliyetleri altında eziliyoruz. Kendi toprağımızda ithal muza yenilmek istemiyoruz. Eğer gümrük vergileri yeniden düzenlenmez ve yerli üreticiye destek verilmezse, birkaç yıl içinde tamamen ithal muza bağımlı hale geleceğiz" diyerek yetkililere seslendi.
Yerli Muz Hem Taze Hem Çevreci
Uzmanlar ise yerli muzun sağlık ve lojistik avantajlarına dikkat çekiyor. Güney Amerika'dan gelen ithal muzların bozulmaması için kimyasal sarartma gazları ve koruyucularla taşındığı, bunun da yüksek bir karbon ayak izine yol açtığı belirtiliyor. Yerli muz ise hiçbir kimyasal işleme maruz kalmadan, dalından koparıldığı tazelikle doğrudan Türk tüketicisinin sofrasına ulaşıyor.
Muz üreticileri, hem yerli ekonomiyi korumak hem de tüketicinin sağlıklı ürüne ulaşmasını sağlamak adına tarım politikalarında acil bir revizyon yapılmasını bekliyor.
