Mersin Büyükşehir Belediyesi’nin desteklediği gençler, teknoloji ve yapay zekâyı bu kez insan hayatını kolaylaştırmak için kullandı. Tarsus’taki Ötüken Vadi Park Kadın ve Çocuk Atölyesi’nde eğitim alan lise öğrencileri, görme engelli bireyler için “MERSULA” adlı yapay zekâ destekli akıllı sesli çevre asistanı geliştirdi.
“Çevreni algılar, yoluna eşlik eder” sloganıyla hazırlanan proje, görme engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları engelleri azaltmayı amaçlıyor.
Telefonda çalışan yapay zekâlı asistan
MERSULA’nın en dikkat çekici özelliği, pahalı ve özel donanımlar yerine akıllı telefonun kamera ve işlem gücünden yararlanması.
Uygulama, telefonun kamerasını adeta bir “göz” gibi kullanıyor. Çevredeki nesneleri algılayan yapay zekâ, nesneleri ve yaklaşık mesafelerini kullanıcıya sesli olarak aktarabiliyor.
Kullanıcı, “MERSULA, önümde ne var?” şeklinde sesli komut verdiğinde sistem çevresini analiz ederek karşısındaki nesneler hakkında bilgi verecek şekilde tasarlandı.
Projenin hedeflenen kullanım alanları ise yalnızca sokakta yürümekle sınırlı değil. Uygulamanın geliştirilmesiyle birlikte görme engelli bireylerin;
Karşılarına çıkan engelleri fark etmesi,
Adres ve yönlendirme desteği alması,
Marketlerde ürün ve fiyat bilgisine ulaşması,
Çevredeki nesneleri tanıması,
Kaybettikleri eşyaları bulması,
Günlük yaşamda daha bağımsız hareket edebilmesi amaçlanıyor.
İlk prototip şapka oldu
Gençlerin MERSULA yolculuğu ise basit bir şapka prototipiyle başladı.
Prototipe yerleştirilen mesafe sensörü, karşıdaki engeli algılıyor ve bunu sesli uyarıya dönüştürüyor. Mikrodenetleyici, hoparlör, pil ve sensörlerden oluşan sistem, görme engelli kullanıcının önündeki engeli fark etmesine yardımcı oluyor.
Projenin ikinci aşamasında ise öğrenciler, şapka fikrini yapay zekâ destekli mobil uygulamaya taşıdı.
Atölye Sorumlusu Emre Aşkın, başlangıçta basit bir prototip geliştirdiklerini, ardından yapay zekâ destekli Android uygulaması üzerinde çalışmaya başladıklarını belirtti.
“Kamerayı bir göz olarak düşündük”
Aşkın, projenin çalışma mantığını anlatırken telefon kamerasını bir göze benzettiklerini söyledi.
Geliştirilen modelin çevredeki birçok nesneyi tanıyabildiğini ve nesnelerin kullanıcıya olan mesafesini ölçebildiğini belirten Aşkın, uygulamaya ayrıca nesne bulma özelliği eklediklerini ifade etti.
Böylece kullanıcı, çevresindeki bir nesnenin nerede olduğunu uygulama aracılığıyla bulmaya çalışabilecek.
Aşkın, özel donanımların maliyetli ve erişiminin zor olabileceğine dikkat çekerek telefon tabanlı bir çözüm geliştirdiklerini belirtti. Öğrencilerin projeyi daha da geliştirerek insanlık yararına teknoloji alanındaki etkinliklerde yer almasının hedeflendiğini söyledi.
16 yaşındaki Yusuf: “Kopyalamak yerine geliştirmek istedik”
Projede görev alan 16 yaşındaki Yusuf Efe Demir ise MERSULA’nın kendileri için yalnızca bir teknoloji çalışması olmadığını anlattı.
Atölyede üç boyutlu tasarım, robotik kodlama ve oyun geliştirme gibi eğitimler aldıklarını belirten Demir, görme engelliler için geliştirdikleri şapkanın projenin ilk aşaması olduğunu söyledi.
Demir, daha önce benzer şapkaların yapıldığını ancak kendilerinin mevcut fikri kopyalamak yerine yapay zekâ destekli mobil uygulamayla geliştirmek istediklerini ifade etti.
Uygulamanın gelecekte otobüste boş koltuk bulmadan markette ürün ve fiyat bilgisi öğrenmeye kadar farklı ihtiyaçlara yanıt verecek şekilde tasarlandığını belirten Demir, temel amaçlarının görme engelli bireylerin daha bağımsız hareket edebilmesine katkı sunmak olduğunu söyledi.
“İlk defa böyle bir projenin parçasıyım”
Projenin denemelerine katılan yüzde 90 görme engelli Ayşe Beçet de uygulamanın günlük yaşam açısından önemine dikkat çekti.
Alışveriş yapmak, dışarı çıkmak, toplu taşıma kullanmak ve yürümek gibi sıradan görünen eylemlerin görme engelli bireyler açısından önemli zorluklar barındırabildiğini belirten Beçet, uygulamanın özellikle yürürken karşılaşılan engelleri fark etmeye yardımcı olduğunu söyledi.
Beçet, projenin içinde yer almaktan mutlu olduğunu belirterek gençlerin çalışmalarının daha da geliştirilmesini istedi.
“Tek başına hareket etme özgürlüğü verebilir”
Tarsus Görme Engelliler Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Turhan Beçet de uygulamanın görme engelli bireylere bağımsız hareket konusunda önemli katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Uygulamanın günlük yaşamda karşılaşılan engelleri azaltabileceğini belirten Beçet, projenin uygun maliyetle veya ücretsiz şekilde erişilebilir olmasının önemine dikkat çekti.
Gençler için bilim yolculuğunun ilk adımı
MERSULA henüz bir prototip ve geliştirme aşamasındaki proje olsa da, ortaya koyduğu fikir gençlerin teknolojiye yalnızca tüketici olarak değil, çözüm üreten bireyler olarak yaklaşabileceğini gösteriyor.
17 yaşındaki Tesmür Özer de geliştirdikleri sistemin özellikle küçük engellerin fark edilmesinde görme engelli bireylere destek olabileceğini belirtti.
Mersin Büyükşehir Belediyesi’nin gençlere yönelik atölye çalışmalarında geliştirilen MERSULA, bir yandan görme engelli bireylerin hayatını kolaylaştırmayı hedeflerken, diğer yandan liseli öğrencilerin yapay zekâ, robotik ve girişimcilik alanlarında gerçek bir proje deneyimi kazanmasını sağlıyor.
Gençlerin hedefi ise belli: MERSULA’yı başlangıçtaki prototipin çok daha ötesine taşıyarak, görme engelli bireylerin günlük yaşamda daha güvenli, rahat ve bağımsız hareket edebilmesine yardımcı olan erişilebilir bir teknolojiye dönüştürmek.
