Akdeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (AHBİB), küresel belirsizlikler, yüksek girdi maliyetleri ve jeopolitik risklere rağmen 2025 yılında 1,88 milyar dolar değerinde ihracat gerçekleştirerek güçlü ve dengeli bir performans sergiledi.
AHBİB Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Memiş, sektörün klasik emtia ihracatından uzaklaşarak işlenmiş, markalı ve katma değerli ürünlere yöneldiğini vurguladı. Memiş, “Ortaya çıkan tablo; krizleri yönetebilen, pazarda derinleşen ve katma değerli üretimi merkeze alan bir sektör yapısının somut göstergesidir” dedi.
Bakliyatta Kırmızı Mercimek Liderliği Sürdürüyor
2025 yılı ihracat verilerine göre bakliyat grubu, 423 milyon dolarlık ihracat ve toplam sektörde yüzde 23 pay ile lider konumda. Alt kalemlerde kırmızı mercimek 297,4 milyon dolar değer ve yüzde 16’lık pay ile tüm ürün gruplarında başı çekti. Memiş, “Kalite, tedarik sürekliliği ve lojistik avantajlarımız, kırmızı mercimeği küresel pazarda rekabetçi hale getirdi” ifadelerini kullandı.
Pastacılık Ürünlerinde Katma Değerli Büyüme
AHBİB’in pastacılık ürünleri ihracatı, yüzde 4 artışla 384,7 milyon dolar olarak gerçekleşti ve toplam ihracat içindeki payı yüzde 21’e ulaştı. Memiş, “Pastacılık ürünleri, emtia ağırlıklı ihracattan katma değerli gıda ihracatına geçişimizin en net göstergesidir” dedi.
Bitkisel Yağlarda Stratejik ve Dirençli Artış
Bitkisel yağ ihracatı, dalgalı emtia fiyatlarına rağmen yüzde 30 artışla 222,5 milyon dolar değerine ulaştı. Ayçiçek tohumu yağı ihracatı 99,9 milyon dolar ile yüzde 21 artarken, soya yağı ve fraksiyonları ise 88,1 milyon dolara çıkarak yüzde 46’lık artış sağladı. Memiş, “Bitkisel yağlar, ihracatımızın en stratejik ve dirençli alanlarından biri oldu” dedi.
Üç Büyük Pazar: Irak, Suriye ve İran
AHBİB’in ihracatında 179 ülke arasında en büyük üç pazar Irak, Suriye ve İran olarak belirlendi. Irak, 249,5 milyon dolarlık ihracat ve yüzde 14’lük payla en büyük pazar olurken; Suriye ve İran sırasıyla 172,3 milyon dolar ve 104,9 milyon dolar ihracat değeri ile takip etti. Memiş, “Yakın pazarlardaki güçlü varlığımız, kriz dönemlerinde ihracatımızın sigortası niteliği taşıyor” dedi.
Afrika Pazarı İvme Kazandı
Sudan, 81,9 milyon dolarlık ihracat ile dördüncü sıraya yükselirken; Cibuti, yüksek artışla dikkat çekti. Memiş, Afrika’yı sadece bugünün değil, geleceğin de stratejik pazarı olarak gördüklerini belirtti.
AB ve Uzak Pazarlarda İstikrar
Almanya, İtalya, Hollanda, Fransa ve Birleşik Krallık gibi AB ülkelerinde ihracat istikrarlı büyürken; ABD, Japonya, Kanada ve Güney Kore gibi uzak pazarlarda evcil hayvan mamaları, özel gıda müstahzarları ve ambalajlı ürünler öne çıktı.