Orta Doğu’daki gerilim, yalnızca enerji piyasalarını değil, tarım ürünlerinin güzergâhlarını da yeniden yazıyor. Son haftalarda bölgedeki çatışmaların büyümesi ve kritik geçiş noktalarında taşımacılığın sekteye uğraması, tedarik zincirlerinde “alternatif rota” arayışını hızlandırdı.
Bu dalga, Kırgızistan’ın kırmızı fasulye ticaretini de etkiledi. Kırgızistan’ın 2025’te İran’a kuru bakliyat ihracatını artırdığına dair veriler kamuya yansımıştı.
Aynı dönemde Pakistan pazarına fasulye ihracatını büyütme hedefi de gündemdeydi.
Ancak İran hattında yaşanan belirsizlikler ve bölgesel lojistik aksamalar sonrası Kırgız tarafı, Türkiye pazarını büyütme planını öne çekti.
Mersin’de kritik buluşma: “Ham satıyoruz, işlemek istiyoruz”
Göreve yeni atanan Kırgızistan Büyükelçiliği Ticaret Müsteşarı Chyngyz Esengul Uluu (Ticaret Temsilcisi) ile Ticaret Uzmanı Mira Abdyldaeva, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası’nı (MTSO) ziyaret ederek Mersinli bakliyat firmalarıyla toplantı yaptı. (Esengul Uluu’nun Türkiye’de ticari iş birliğini geliştirme gündemiyle görevlendirildiği de basına yansımıştı.)
Heyet, Kırgızistan’da kırmızı fasulyenin önemli ölçekte üretildiğini; buna karşın ürünün büyük bölümünün ham ihraç edildiğini aktararak, bakliyat işleme ve konserve tarafında yatırım açığı bulunduğunu vurguladı. Mesaj netti:
“Tesis kurun, birlikte katma değer üretelim.”
“180+ milyonluk pazar” kartı: EAEU avantajı
Kırgız yetkililerin öne çıkardığı en güçlü argüman, Kırgızistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU) içinde yer alması. EAEU’nun resmî verilerinde birlik nüfusu ~185,5 milyon olarak veriliyor.
ABD Ticaret Bakanlığı’nın ülke rehberinde de Kırgızistan’ın EAEU’ya uyum kapsamında ortak gümrük düzenlemelerini uyguladığı ve üyelik sonrası iç gümrük sınırlarının kaldırıldığı bilgisi yer alıyor.
Bu çerçevede Kırgızistan’da kurulacak bir işleme/konserve hattının, yalnızca iç pazar için değil; Rusya–Kazakistan–Belarus–Ermenistan gibi EAEU ülkelerine erişim için de “üretim üssü” olabileceği değerlendiriliyor.
Çakır: “Kırgızistan bakir bir pazar”
MTSO cephesinde ise mesaj, Orta Asya’nın Türkiye için büyüyen bir alan olduğu yönünde. Kırgızistan’ın Çin’e yakın konumu ve yatırım yapılabilecek sektör çeşitliliği, toplantının “yatırım fırsatı” başlığını güçlendirdi. (Türkiye–Kırgızistan ekonomik ilişkilerinde kuru baklagillerin de ithalat kalemleri arasında yer aldığı biliniyor.)