Yeni Orta Vadeli Program (OVP), 2027 yılına ilişkin ekonomik hedefler üzerinden yeni bir tartışmanın kapısını araladı. CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, programda yer alan enflasyon, büyüme, vergi gelirleri, kamu harcamaları, bütçe açığı ve faiz giderlerine ilişkin rakamların birbiriyle uyumlu olup olmadığını sorguladı.
Kış, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a ayrı ayrı soru önergeleri vererek, özellikle 2027 bütçesindeki yüksek harcama artışlarının gerekçesinin açıklanmasını istedi.
Enflasyon yüzde 21, kamu harcaması yüzde 39
Yeni OVP’de 2026 yılı büyüme beklentisi yüzde 3,8’den yüzde 3,3’e çekilirken, yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 16’dan yüzde 28,5’e yükseltildi. 2027 yılı için ise yüzde 4,2 büyüme ve yüzde 21 enflasyon hedefi ortaya konuldu.
Ancak Kış’ın dikkat çektiği temel çelişki, enflasyon hedefi ile kamu harcamalarındaki artış arasındaki fark oldu.
2027 yılında merkezi yönetim bütçe harcamalarının yaklaşık yüzde 38,7 oranında artarak 27,3 trilyon liraya yükselmesinin öngörüldüğünü belirten Kış, bazı harcama kalemlerindeki artışın çok daha yüksek olduğuna dikkat çekti.
Mal ve hizmet alımlarında yüzde 44,4, cari transferlerde yüzde 45,3 ve sermaye transferlerinde yaklaşık yüzde 130 artış öngörülüyor.
Kış, bu tabloyu şu soruyla gündeme taşıdı:
“Vatandaşa 2027 için yüzde 21 enflasyon hedefi açıklanırken bütçe harcamaları neden yüzde 39’a yakın artırılıyor?”
Sermaye transferlerinde yüzde 130’luk artış
2027 bütçesinde en dikkat çekici kalemlerden biri sermaye transferleri oldu.
Sermaye transferlerinin yaklaşık 325 milyar liradan 750 milyar liraya yükseltilmesinin planlandığını belirten Kış, yaklaşık 425 milyar liralık ilave kaynağın hangi kurum ve programlara aktarılacağının açıklanmasını istedi.
Cari transferlerin de yaklaşık 7 trilyon liradan 10,2 trilyon liraya çıkarılmasının öngörüldüğünü hatırlatan Kış, bütçedeki bu genişlemenin dezenflasyon politikasıyla nasıl bağdaştırıldığını sordu.
Kış, “Enflasyonla mücadelede ücret artışları risk olarak görülüyorsa kamu harcamalarındaki bu genişleme neden aynı şekilde değerlendirilmiyor?” sorusunu yöneltti.
Vergi gelirlerinde yüzde 36,5 artış nasıl sağlanacak?
Kış’ın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e yönelttiği sorular arasında vergi gelirleri de önemli yer tuttu.
OVP’de 2027 yılı için yüzde 21 enflasyon ve yüzde 4,2 reel büyüme hedeflenmesine karşın vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 36,5 artırılmasının planlandığını belirten Kış, bu artışın nasıl gerçekleştirileceğinin açıklanmasını istedi.
Kış, vergi gelirlerindeki yükselişin; yeni vergiler, vergi oranlarında artış, istisna ve muafiyetlerin daraltılması
gibi yöntemlerden hangisiyle sağlanacağının kamuoyuna açıklanması gerektiğini savundu.
“Yoksa bütçe hazırlanırken gerçekte yüzde 21’den daha yüksek bir enflasyon mu varsayıldı?” sorusunu yönelten Kış, vatandaşın bu hesabın ayrıntılarını bilme hakkı olduğunu belirtti.
Bütçe açığı 3,9 trilyon liraya yaklaşıyor
Yeni OVP’de 2027 yılı bütçe açığının yaklaşık 3 trilyon 865 milyar liraya ulaşması öngörülüyor.
Bu rakamın önceki yıla göre yaklaşık yüzde 46,5'lik artış anlamına geldiğine dikkat çeken Kış, bir tarafta dezenflasyon ve mali disiplin vurgusu yapılırken diğer tarafta bütçe açığının enflasyonun iki katından daha hızlı büyümesinin açıklanması gerektiğini söyledi.
Kış ayrıca 2026 ve 2027 yıllarında bütçe açığının ve faiz dışı dengenin milli gelire oranlarının ayrıntılı şekilde açıklanmasını istedi.
Faiz gideri 4 trilyon liraya dayanacak
2027 bütçesinde faiz ödemeleri de dikkat çeken başlıklardan biri oldu.
Faiz giderlerinin yaklaşık yüzde 40,7 artarak 3 trilyon 975 milyar liraya ulaşmasının öngörüldüğünü belirten Kış, bu rakamın 2027 yılı için Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı'na ayrılması planlanan ödenek teklif tavanlarının her birinden daha yüksek olduğuna dikkat çekti.
2027-2029 döneminde toplam faiz ödemelerinin yaklaşık 13,9 trilyon liraya ulaşmasının beklendiğini ifade eden Kış, üç yılda toplanması öngörülen yaklaşık 71,6 trilyon liralık verginin önemli bir bölümünün faiz ödemelerine ayrılacağını söyledi.
“2027 bütçesinde seçim ekonomisi mi var?”
Kış’ın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a verdiği önergede öne çıkan başlıklardan biri de 2027 bütçesindeki harcama artışlarının seçim ekonomisi ihtimaliyle ilişkisi oldu.
Kış, sermaye transferlerindeki yaklaşık yüzde 130, cari transferlerdeki yüzde 45,3 ve mal ve hizmet alımlarındaki yüzde 44,4'lük artışların genişlemeci bir maliye politikası görüntüsü verdiğini belirtti.
Erken seçim iddiasını kesin bir hüküm olarak ortaya koymadığını vurgulayan Kış, bunun bütçe tercihlerinin açıklanması gereken bir sonucu olduğunu ifade etti.
“2027 bütçesinin rakamları çok ciddi sorular doğuruyor. Bu bütçe hangi ekonomik senaryoya göre hazırlanıyor? 2027 yılı için bir seçim ekonomisi senaryosu var mı, yok mu?” diye sordu.
Eski hedefler yeniden önümüze çıktı
Kış ayrıca yeni OVP’deki hedefleri geçmiş yıllarda açıklanan ekonomik programlarla karşılaştırdı.
Tek haneli enflasyon hedefinin daha önceki programlarda daha erken tarihler için öngörüldüğünü hatırlatan Kış, yeni programda bu hedefin 2029 yılına taşındığını belirtti.
Benzer bir durumun kişi başına gelir hedefinde de yaşandığını savunan Kış, geçmişte 2023 yılı için açıklanan 25 bin dolar kişi başına gelir hedefinin bu kez 2029 yılı için yeniden ortaya konulduğunu söyledi.
İstihdam hedeflerindeki değişime de dikkat çeken Kış, önceki programda 2026 yılı için yaklaşık 34 milyon 381 bin kişilik istihdam öngörülürken yeni OVP’de bu rakamın yaklaşık 32 milyon 579 bin seviyesinde kaldığını ifade etti.
“Hedefler değişiyor, fatura vatandaşa kalıyor”
CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, açıklamasında hükümetin ekonomik hedeflerinin zaman içinde sürekli değiştiğini, ancak vatandaşın karşı karşıya kaldığı vergi ve hayat pahalılığı yükünün değişmediğini savundu.
Kış, “Enflasyon hedefi tutmuyor, yeni hedef açıklanıyor. Büyüme aşağı çekiliyor, istihdam hedefleri geriliyor. Tek haneli enflasyon sürekli erteleniyor. 2023 için verilen kişi başına 25 bin dolar hedefi 2029’a taşınıyor” ifadelerini kullandı.
Kış, hükümete yönelttiği temel soruyu ise şöyle özetledi:
“Hükümetin gerçek 2027 senaryosu OVP’de yazan yüzde 21 enflasyon senaryosu mu, yoksa bütçenin rakamlarında başka bir 2027 mi saklı?”
Kış, enflasyonla mücadelenin maliyetinin çalışanlara, emeklilere ve dar gelirli kesimlere yüklenmemesi gerektiğini belirterek, bütçe harcamaları, vergiler ve ücret politikalarının aynı ekonomik hedef doğrultusunda yürütülmesi çağrısında bulundu.
