Mersin’in Akdeniz ilçesine bağlı Demirhisar Mahallesi’nde tarım sektörünün yaşadığı sorunlar bir kez daha gündeme geldi. Köy kahvesinde çiftçilerle buluşan Mehmet Emin Ekmen, artan maliyetler nedeniyle tarımın üretici açısından cazibesini kaybettiğini söyledi.
Günün ortasında köy kahvesinin dolu olmasını tarımdaki dönüşümün çarpıcı bir göstergesi olarak değerlendiren Ekmen, üretimden uzaklaşan çiftçi sayısının arttığını belirtti.
Ekmen, Türkiye’de gıda fiyatlarındaki artışa dikkat çekerek, pazarlarda meyve fiyatlarının yüksek seviyelere ulaştığını, sofralık domatesin ise sezon içerisinde tüketici açısından pahalı hale geldiğini ifade etti.
“İnsanlar pazardan ürün alamayınca üreticinin çok kazandığını düşünüyor. Ancak üretici de kazanamıyor, tüketici de ürünü yüksek fiyattan almak zorunda kalıyor” diyen Ekmen, mevcut ekonomik yapının hem üreticiyi hem tüketiciyi zor durumda bıraktığını savundu.
Çiftçinin yükü her yıl biraz daha artıyor
Tarımda üretim maliyetlerinin geldiği noktaya dikkat çeken Ekmen, çiftçinin tarladan sofraya uzanan süreçte neredeyse her aşama için ödeme yapmak zorunda olduğunu söyledi.
Ekmen, tohum, fide, sulama ve gübre gibi temel girdilerin yanı sıra hasat dönemindeki işçilik maliyetlerinin de üreticinin kazancını önemli ölçüde azalttığını belirtti.
“Tarla dededen, güneş Allah’tan; geri kalan her şeye çiftçi para ödüyor” ifadelerini kullanan Ekmen, bazı ürünlerde üreticinin eline geçen fiyatın yalnızca toplama maliyetini karşılayabildiğini dile getirdi.
Narenciyede konuşulan 8-10 liralık fiyatların üretici açısından ciddi bir yıkım yaratabileceğini belirten Ekmen, kilogram başına toplama maliyetinin dahi 5-6 liraya ulaştığını söyledi.
Şeftali üretiminde de benzer bir tablo bulunduğunu ifade eden Ekmen, geçen yıl meyve suyu fabrikalarına yaklaşık 5 liradan satılan ürünün bu yıl 10 lira civarında alıcı bulduğunu, bunun da büyük ölçüde hasat maliyetine karşılık geldiğini aktardı.
Köylerde gençler gidiyor, üretim yaşlanıyor
Tarımda yaşanan ekonomik sorunların kırsal nüfusu da doğrudan etkilediğini belirten Ekmen, gençlerin çiftçilikten uzaklaştığını, orta yaş grubunun ise köyleri terk ettiğini söyledi.
Ekmen’e göre kırsal alanlarda üretim giderek daha fazla 50 yaş üzerindeki vatandaşların omuzlarında kalıyor.
Üreticinin ürününü hasat edebilmek için dahi yüksek işçilik maliyetleriyle karşı karşıya kaldığını belirten Ekmen, bazı durumlarda çiftçinin kendi toprağını ekip biçmek yerine başka bir işte çalışmasının daha kazançlı hale geldiğini ifade etti.
Köylülerin yaşadığı ekonomik sıkıntıyı bir çiftçinin sözleriyle aktaran Ekmen, bazı üreticilerin artık zarar ettikleri için bahçelerini sökmeyi düşündüğünü söyledi.
“Bir ürün para edince herkes aynı ürüne yöneliyor”
Demirhisar’daki çiftçilerin en önemli sorunlarından birinin de tarımsal planlama eksikliği olduğu belirtildi.
Ekmen’in aktardığı çiftçi görüşlerine göre üreticiler, hangi ürünün ne kadar ekileceği konusunda yeterli yönlendirme alamıyor. Bir ürünün bir yıl para etmesi halinde çok sayıda üretici aynı ürüne yöneliyor; artan arz ise sonraki dönemde fiyatların düşmesine neden oluyor.
Çiftçiler, bölgenin iklim ve toprak yapısına uygun ürünlerin belirlenmesi ve üretimin buna göre planlanması gerektiğini savunuyor.
Ekmen de devletin üreticiye “Bu bölgede şu ürünü ekin, şu ürünü ekmeyin” diyebilecek etkin bir tarımsal planlama mekanizması oluşturması gerektiğini dile getirdi.
Beş dönüm patlıcan için 600 bin liraya kadar maliyet
Köy kahvesinde çiftçilerle yapılan görüşmede tarımın gençler açısından neden cazibesini yitirdiğini ortaya koyan dikkat çekici bir maliyet hesabı da paylaşıldı.
Hem çiftçilik yapan hem de bilgisayar mühendisliği öğrencisi olan Hasan Hüseyin, bu yıl beş dönüm patlıcan ektiklerini ve üretim maliyetlerinin yaklaşık 400 bin ila 600 bin lira arasında değiştiğini söyledi.
Komisyoncunun hasılat üzerinden yüzde 20 pay aldığını belirten Hasan Hüseyin, tarlada ailesiyle birlikte ücretsiz çalıştığını ifade etti.
Kendisinin yanı sıra annesi, babası ve iki teyzesinin de üretime emek verdiğini anlatan Hasan Hüseyin, elde edilecek gelirin dört kişinin asgari ücret seviyesinde bir kazanç elde etmesini sağlayıp sağlamayacağı sorusuna ise net yanıt verdi:
“Vermez, o kadarını kesinlikle vermez.”
“Bu tablo sadece Demirhisar’ın değil”
Tarımda yaşanan sorunların yalnızca Mersin’e veya Demirhisar’a özgü olmadığını söyleyen Hasan Hüseyin, benzer problemlerin Türkiye’nin farklı bölgelerindeki üreticiler tarafından da yaşandığını belirtti.
Teşvik ve planlama eksikliğine dikkat çeken Hasan Hüseyin, Türkiye’nin tarım potansiyeline rağmen üretimde ciddi sorunlar yaşandığını savundu.
Demirhisar’daki buluşma, yüksek girdi maliyetleri, ürün fiyatlarındaki belirsizlik, tarımsal planlama eksikliği ve gençlerin kırsaldan kopuşunun Mersin’de üreticinin karşı karşıya olduğu temel sorunlar arasında bulunduğunu bir kez daha ortaya koydu.
